Od sasa do lasa to zbiór artykułów i szkiców historycznych obejmujących trzy obszary badań profesora Janusza Tazbira.
Pierwszy to istniejący od dawna proceder tworzenia i wykorzystywania falsyfikatów historyczno-literackich – rzekomych pamiętników, listów i relacji. Na ogół były to dzieła historyków i pisarzy zafascynowanych przeszłością do tego stopnia, że podejmowali próby opisu przeważnie wymyślonych sytuacji w językowej i stylistycznej manierze Polaków z minionych epok. Cykl drugi obejmuje studia nad kulturą sarmacką poprzez analizę dorobku kronikarskiego i badawczego autorów takich jak: Jędrzej Kitowicz, Władysław Łoziński, Aleksander Brückner, Jan Stanisław Bystroń czy Stanisław Wasylewski. W trzeciej części książki profesor Tazbir przypomina biografie i dorobek swych ulubionych autorów, m.in. Jana Potockiego, Henryka Rzewuskiego, Józefa Korzeniowskiego, Henryka Sienkiewicza, Marii Dąbrowskiej.
Wnikliwa analiza, błyskotliwy styl i polemiczna pasja Autora nadaje prezentowanym tekstom, oprócz walorów poznawczych, cechy najwyższej jakości prac popularyzujących historię narodową.

Spis rzeczy

Przedmowa 5

Wśród falsyfikatów 9
Fałszerstwa historyczno-literackie 11
Donacja Konstantyna Wielkiego przed sądem polskich różnowierców 33
Falsyfikat w służbie propagandy protestanckiej 42
Straszny koniec trucicielek 50
Nieśmiertelny pan Pszonka 66
Palenie ksiąg heretyckich 73
Edykt Zygmunta III Wazy wyganiający jezuitów 83
Żale pana Mieleszki 98
Hieronim Zahorowski i jego Monita privata 109
Kpiny z mazurskiego senatora 131
Wśród pierwszych Polaków w Ameryce 135
Zaślubiny króla jegomości 148
Zaburzenia studenckie w Wilnie 153
Magnat spalony za przejście na judaizm 163
Zwierzenia żony królewicza 175
Tańce ze świętymi 182
Śmierć Kazimierza Pułaskiego 197
Proces czarownic w Doruchowie 203
Pan podstoli i wiedźma 214
Bartłomiej Michałowski broni Targowicy 218
Kto był autorem „Łyków” i „kołtunów” 229
Przy współpracy literata… 253

Badacze polskiego obyczaju i kultury 126
Prekursor badań nad przemianą obyczajów 263
Beletrysta i historyk 275
Ostatni polihistor 300
Bystroniowym piórem 340
Opus vitae Stanisława Wasylewskiego 358

Moje ulubione lektury 367
Rękopis… Jana Potockiego 369
Talent i kolaboracja (Henryk Rzewuski) 377
Kollokacja nie do końca przeczytana 428
Czytając Sienkiewicza… 444
Dzienniki Marii Dąbrowskiej 458

Indeks osób 477


Prof. Janusz Tazbir mówi o swojej książce: Od sasa do lasa

Recenzja Jana Augustyna Sarnowskiego na portalu Portal Księgarskim Recenzja: Janusz Tazbir - Od sasa do lasa
Recenzja książki Od sasa do lasa na blogu Słowem malowane